SAOPŠTENJE ZA JAVNOST

Izložba "Odstupanje / Savremena umetnička scena Prištine" deo je šireg projekta u okviru kojeg je izložba već predstavljena u Novom Sadu od 22. januara do 5. februara u Muzeju savremene umetnosti Vojvodine bez incidenata. Organizatori projekta su nevladine organizacije "Kontekst" iz Beograda i Institut za fleksibilne kulture i tehnologije "Napon" iz Novog Sada.

Ovim povodom pozivamo Ministarstvo kulture Republike Srbije i Sekretarijat za kulturu grada Beograda da hitno reaguju i javno osude ovaj nasilni čin i omoguće da se izložba "Odstupanje"održi u Beogradu u ovom času kada su nam demokratija, tolerancija i otvorenost Beograda i Srbije preko potrebni.

Rodni identitet vs. nacionalni identitet

U specifičnoj društveno-političkoj sitaciji na Kosovu, gde nacionalni princip oblikuje osnove društvenog života, pitanje roda se uglavnom posmatra u skladu sa tim procesima. Izvođenje nacionalnog identiteta prati i konstantno izvođenje i redefinisanje rodnog identiteta, a oni se retko ispoljavaju nezavisno jedan od drugog. Nekoliko radova mladih umetnica, predstavljenih na ovoj izlozbi, bave se pitanjima prisustva/odsustva politika rodnog identiteta, procesima intersekcije
rodnog i nacionalnog identiteta i kritikom njihove instrumentalizacije.

U radu pod nazivom „Japan“, Fitore Isufi – Koja polazi od običaja da se, nakon prve bračne noći, javno istakne komad belog platna sa tragom „devičanske“ krvi, koji vijori poput zastave kao znak/dokaz da je mlada pre stupanja u brak bila devica. U društvu koje teži ubrzanoj modernizaciji i liberalizaciji (a neminovno i vesternizaciji), opstali običaji svedoče o tradiciji koja nastavlja da živi. Fitore, kao polaznu tačku svoga rada, koristi jedan takav slučaj za konstruisanje formalno- sadržajnog antagonizma kroz konfrontaciju, a istovremeno i ironizaciju postavljenih odnosa. Naziv video rada, osim na formalnom nivou, ne korespondira njegovoj sadržajnoj  strukturi, dok se utisak prijatnosti, spojen sa vizuelnom jednostavnošću kompozicije, suprotstavlja značenjskoj težini ovog rada. Ako se fokusiramo analizu dva glavna znakovna elementa – zastave i traga ženske krvi, antagonizam se produbljuje. Nailazimo na jaz između javne, državne sfere u kojoj je muški autoritet i dalje nesumnjivo dominantan, i privatne, familijarne sfere u kojoj je žena predstavljena samo kao telo (u ovom slučaju trag tela) ostajući isključena iz javne sfere.

Rad Aljkete Džafe Mripe „Bejbi Dol/Dan posle“ (Baby Doll/The Day After) ide korak dalje od prethodnog, pokrećući pitanje politike tela. Na fotografiji je predstavljena nepoznata ženska figura, čija je glava uvijena peškirom a grudi pokrivene rukom, kako bi prikrila sopstveni (ženski) identitet (ili se samo pretvara da ga krije?). Jedini komad odeće na njoj je muški crveni šorc sa amblemom crnog orla u uglu – referenca na nacionalnu albansku zastavu. Figura žene je metaforično prikazana kao dekorativna lampa sa abažurom, koja je „uključena“ u struju .Čini se da je intencija umetnice da predstavi savremeni model (albanske) žene, model koji je prilagođen savremenom društvu u kojem i dalje dominira muški princip. Aljketa kritički analizira i dekonstruiše mesto žene u tom društvu, u kom je njena uloga i dalje potisnuta. Ovaj rad pokreće pitanje mesta ženske emancipacije
u savremenom kosovskom društvu koje se nalazi u procesu ubrzane modernizacije, kao i pitanje koliko je dominantno, patrijarhalno/muško društvo otvoreno za rekonfiguraciju i reprodukciju ženskog identiteta, nezavisno od nacionalnog? Poza koju zauzima mlada žena na fotografiji govori o njenoj nameri da „odstupi“ od patrijarhalnog koncepta primenjujući strategiju ironizacije i parodiranja. Sa druge strane postavljena kao (muški) ukras ili instrument, svojom pozom ona provocira dominantni muški diskurs, kome ne želi da se prikloni. Ćutanje i tišina otvaraju mogućnost otpora što dovodi do pitanja: “Can Albanian women say no?”

Dok je rad „Bejbi Dol“ konstatacija ženskih pozicija u okviru savremenog kosovskog drustva, rad „Zastava“ (The Flag), umetnice Nurhan Ćehaje predstavlja intersekciju prethodnih dveju pozicija i zadire u polje politike rodnih identiteta. Osobenost Nurhanine prakse na savremenoj umetničkoj sceni Prištine ogleda se u tome što u svom radu primenjuje jezik body- arta . Rad se paralelno
bavi pitanjima politike (ženskog) tela, mogućnostima iskoračenja žene kao subjekta u sferu javnog i pokušajima njenog narušavanja strategijama koje su još uvek društveno neprimerene.
Himna koju naga umetnica peva, u određenom momentu kreće unazad (intervencijom u montaži videa) i tako proizvodi efekat pomerene perspektive i devijantnosti. Kontinuitet u alteraciji dva modusa himne kao označitelja nacionalnog identiteta, dovodi do poništavanja i negiranja njegovog dominantnog značenjskog okvira u cilju isticanja ličnog (ženskog) identiteta, što se može čitati
i kao subverzivni akt. Konstantna ambivalentnost i bizarnost odnosa očitava se i između onog zabranjenog, nedopustivog (Albancima na Kosovu je često bilo zabranjivano da javno pevaju albansku himnu) i svečanog, „državnog“ (zastava koju umetnica drži dok peva himnu).

Iz kataloga izložbe “Odstupanje” - galerija Kontekst
Kustosi/kinje: Vida Knezevic (Belgrade), Kristian Lukic (Novi Sad), Ivana Marjanovic (Vienna/Belgrade), Gordana Nikolic (Novi Sad)

Izvor:http://www.kontekstgalerija.org/